Berandu izan baino lehen

Hiru lagun hilerri batean itzulinguruka, zerbaiten bila, antza. Haietako bik gailuak dituzte eskuan, mugikorra batak, iPada besteak. Halako batean, informazio panel txiki bat topatu dute. Han dagoena irakurri eta gero, galdurik dirudite oraindik. Bik pantailei begira jarraitzen dute eta,bien bitartean, esku hutsik dabilenak, bilaketarekin segitzen du. Azken honek, sarean informazio bila ari direnek baino lehenago topatu du bila zebiltzana: William B. Yeats poetaren hilobia.

Irlandako Sligo konderrian daude, Drummcliff izeneko herrixka bateko eliza protestantearen ondoko hilerrian. Hilobiari begira daude hirurak:

1- Hau al da Yeatsen hilobia? Beste zerbait espero nuen…

2- Zer uste zenuen ba? Zu agurtzera jaikiko zela?

1- Oso barregarria! Ez, baina ikusgarriagoa izango zela uste nuen. Ez dauka lorerik ere!

3- Bai, harritzekoa iruditu zait hori. Heriotzak denok berdintzen omen gaitu…

1- Bueno, baina lorerik ez izan arren, ingurukoak baino zainduagoa ikusten da, berriagoa eta material ezberdinarekin egina.

2- Hori bai, baina gris samarra, aukeran. Zaila da honekin turistak erakartzea…

1- Hemen gaude ba gu…

2- Bai, baina zu egoskortu zarelako, Yeatsen poema zalea zarela eta…Baina bestelako turistei informazio guneetan aipatzen badiete, eta sarean argazkia ikusten badute, ez dira  hona etorriko. Beste zerbait beharko da jende gehiago erakartzeko, morbo handiagoa saldu!

1- Zer nahi duzu, parke tematikoa egitea?

2- Ez da ideia txarra! Bisitariz eta lorez beteko litzateke hau, seguru!

1- Loreena oraintxe bertan konponduko dut. Inguruan egongo dira!

2- Ez duzu ba lapurtzerik pentsatuko?

1- Ez da lapurreta izango, herritarrek egindako ekarpena baizik, kulturari hainbeste eman dion poetari.

2- Aizu, Interneten begira ari naizela artikulu hau topatu dut, eta hemen lurperatuta dauden hezurrak ez direla bereak dio! Iruzurra, gainera!

1- Esperientzia hau zapuztu didazu behintzat! Goazen autora!

3- Onena izango da, bai. Goazen!

Hirurak autora abiatu dira, bat muturtuta eta besteak pozik. Eta gu ere furgonetara abiatu gara, hiru lagunen eszena ikusi ondoren.  Sligo herrira bidean bizitakoari bueltaka aritu naiz Irlandako paisaiei begira: hil eta gero, zer axola ote dion hilobian loreak izateak edo bisitariak inguratzeak; joaten diren turistetatik zenbatek irakurri ote duten bere poemaren bat; bere izana ez ote den egokien bere lanaren bidez transmititzen eta horretan jarri beharko litzatekeela indarra…

Yeatsek Nobel saria irabazi zuen eta zorion mezu ugari jaso zituen. Egindako lanaren onarpena, neurri batean behintzat, jaso zuen bizi zela, baina beste askok ez dute horrelakorik izan. Batzuek ez dute sekula lortu eta, beste batzuek hil ondoren,esaterako, Kafkak, Nietzschek edo Van Goghek. Sarritan pentsatu dut horrelakoengan, eta zenbat gustatuko litzaidakeen, eurak bizirik zirela, egindako lanak jendearengan zeukan eragina ikusi eta sentitu izana.

Kirol munduan, futbolean eta pilotan adibidez, egiten dizkiete agurrak kirolariei, nahiz eta denek ez duten ohore hori jasotzen. Kultur arloan ahaztuago ditugu horrelakoak, sariren bat edo beste eskuratzen duten ‘pribilegiodunak’ ez badira’. Askok pentsatuko dute saltzen dutena edo zuzenekoetan jasotzen dutena nahikoa dela euren lanari balioa emateko. Baina nahikoa ote da?

Ekainean Juan Mari Irigoienek omenaldi xumea jaso zuen Beasainen. Hunkituko zen Irigoien bera, noski, baina berarekin bizipenak partekatutako oro ikusi nuen bihotza beratuta.

Eta aipatu genuen horrelako gehiago egin beharko genituzkeela: omenaldi xumeak, aitorpentxoak. Keinu txikiak izan daitezke: Durangoko azokan eskatutako sinadura eta hitz goxo batzuk, sare sozialetan idatzitako mezua, liburua edo dena delakoa zenbat gustatu zaigun adieraziz idatzitako e-maila, kalean ikusitakoan egindako irribarrea… Edozerk balio du, besteak egindakoak, bestea denak, guretzat zer esan nahi duen adierazteko. Baina egin dezagun, berandu izan baino lehen.

Saretutako hitzak

Argazkia: La Salle ikastetxea

Euskarazko liburuekin kalera atera ginen joan den igandean Beasainen. Herriko hainbat txokotan, zutik zein eserita, liburua irakurtzen aritu ziren bertako haur eta helduak. Beasaingo Ezkiaga auzoan genuen abiapuntua eta, bertan apur bat irakurri eta abestu ondoren, liburuak eskuetan genituela, kalejiran abiatu ginen Beasaingo Ezkiaga auzotik Dolarea parkera, trikitilari eta txistulariek lagunduta. ibilbidean aurrera egin ahala, gero eta irakurle gehiago batu ziren eta koadrila ederra elkartu ginen amaieran.

Argazkia: La Salle ikastetxea

Argazkia: Juantxo Unanua

Dolarea parkean ekitaldi eder bezain xumea burutu zen. Irati Goikoetxeak gidatu zuen saioa eta denetik izan zen: marrazketa, dantza, literatura, bertsoa, kantua….Ikuskizun artistiko anitza, azken finean.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Era berean, ekimen interesgarria ere jarri zen martxan. Herriko hainbat lantegi edo taldeetako ordezkariei euskarazko liburuak banatu zitzaizkien gune horietan irakurketa sustatzeko. Toki bakoitzeko kidea eskuratu duen liburua irakurtzeaz arduratuko da eta fitxa bete ondoren,  beste lankide bat topatuko du gauza bera egiteko. Horrela, katea ez etetea lortuko da eta liburua bizirik mantentzea eskuz esku.

Argazkia: La Salle ikastetxea

Aurrez parte-hartze kopuruaren inguruko errezeloak banituen ere, jende asko bildu zen euskarazko liburuaren aldeko aldarria egiteko. Hunkigarria izan zen kalean herritar ilara luzea ikustea, liburua eskuetan zutela. Bereziki gogoan dudan uneetako bat ozen irakurri genuenekoa izan zen. Dolarea parkeko harmailetan eserita geunden dozenaka lagunei liburua zabaldu eta aldi berean ahots goran irakurtzeko enbidoa bota zigun Irati Goikoetxeak , eta handik gutxira zurrumurru zoragarria sortu zen parkean. Hainbat ahots ezberdin euskarazko hitzak aireratzen, haizeak zabal zitzan.

Argazkia: Juantxo Unanua

Orduan konturatu nintzen ezkutuan, bakardadean eta isilpean egiteko joera dugun hori, egun argitan,  kalean eta jendartean elkarbanatu dezakegula. Irakurle taldeek balio dute horretarako, irakurketaren inguruko hausnarketak partekatzen ditugulako ingurukoekin eta  baita geure bizipenak ere sarritan. Baina gauza gehiago ere egin litezke, igandekoak erakutsi zigun moduan. Elkarrekin ahotsak, euskarazko hitzak, sentipenak… josi eta josi aritu gaitezke, sare bihurtu arte. Erronka polita dugu Beasainen datozen udaberrietarako.

Goierri telebistaren bideoa

Koadernoa zuri

Hika antzerki taldearen Koadernoa zuri antzezlana hainbat emanaldi egiten ari da Euskal Herrian eta laster obraren sortzaileetako bat den Arantxa Iturbek izen bereko liburua aurkeztuko du. Antzezlaneko istorioan, alaba zaharrenak idatziko du koaderno zurian, urtetan barruan gordetakoak ateratzeko asmoz. Obraren zuzendari eta sortzaile den Agurtzane Intxaurragak adierazi duen bezala, <<zuri, amari, protagonistetako batek idazten dion koadernoa daukagu, eta, bestetik, urtetan zuri egon den koaderno bat da, esan ezin izan diren hitzez betetzeko prest. Ikusleei koaderno zuri bat eskaini eta hura betetzeko gonbita egin diegu. Denok daukagu barruan bizi izan dugun zerbait, gurekin daramaguna, hitzen bidez adierazteko gai izan ez garena>>.

Hain zuzen ere, horixe da jende askori ezinegona sortzen diona: koaderno edo orri zuria. Zenbat ikasle geratu ote dira orriaren edo ordenagailuaren aurrean izoztuta? Zenbat ikasle, idazle, sortzaile, maitale, lagun…? Azken finean, beldurtuta, trabatuta, barruko pentsamendu edo emozio uholdea hitzez hitz nola askatu asmatu ezinda.

Duela gutxi entzun nion Tom Ford diseinatzaile, zuzendari eta gidoigileari, idazten hasteko zer kontatua izan behar dela. Zer kontatua dugunean ere, komeria ugari izaten dira sarritan, edukiaz gain forma erabakitzea izaten baita zailtasunik handienetakoa, hau da, adierazi nahi duguna nola helarazi.

Eta lehen baldintza ere betetzen ez bada? Idazteko gogoa izan dezakegu baina gairik ez izan buruan, istorioa edo mamia falta. Alferrikako lana dela irudituko zaio askori zer esan nahi duzun jakin gabe lumari heltzea, baina Picassok inspirazioak lanean harrapatzea espero izaten omen zuen.

Beraz, zer egin daiteke idazteko gogoa izan baina zertaz aritu ez dakigunean? Idazle Eskolan jaso nuen galdera honen erantzuna, bertan ikasi bainuen heldulekuak edozein tokitan topa daitezkeela: kaleko objektuetan, irudietan, argazkietan, kantu batean, hitzetan, espazio batean…Zentzumenak irekitzea da kontua, eta barruak “klik” egiten dizunean, idazten hasteko garaia iritsi dela esan nahi du. Izan ere, guztia gure barruan eta kanpoan dago aldi berean, eta biek bat egiten dutenean, halako garra sortzen da, zerbaiten abiapuntua dela adierazten dizuna. Ez dago bide guztia hasieratik amaierara ezagutu beharrik, nahikoa da hari-muturra izatea eta hari tira egitea. Berak eramango zaitu joan behar duzun tokira, eta iristen zarenean, emaitza dena delarik ere, beti izango duzu bidean aurkitutakoak sortutako zirrara.